ağaç

 

Şema Terapi Nedir?

 

Şema Terapi, borderline kişilik bozukluğu ve narsisistik kişilik bozukluğu tanısı almış hastalara yönelik geliştirilen ve içinde uluslararası alanda kabul görmüş bir çok kuramsal yaklaşımı barındıran etkili bir terapi yöntemidir. 90’lı yılların başında borderline ve narsisistik hastalar için geliştirilen bu yöntem, günümüzde kronik depresyon, kaygı sorunları olan, uzun süreli ilişki güçlükleri yaşayan pek çok kişide olumlu sonuçlar vermektedir. Çocukluk yaşantılarının önemli bir yeri olduğu şema terapide; terapist ve danışan, kişinin güncel sorunlarıyla geçmişi arasındaki bağlantıları kurup, düşünsel ve duygusal bir farkındalığı hızlı bir şekilde gerçekleştirebilmektedir. ”Şimdi ve burada beni acıtanla, geçmişte ve orada canımı acıtan” arasında kurulan bağlantı terapinin ilerleyen evrelerindeki olumlu davranış değişiklikleri için de zemin hazırlamaktadır. Şema terapi; kişinin yaralı yanıyla (çoğunlukla çocukluk ve ergenlik dönemindeki yaralardır) temas kurup geçmişte karşılanmamış ihtiyaçları sonucunda oluşan olumsuz temel inançları, şimdi ve burada değiştirebilmesi için fırsat sunar. Şema terapi ile sorunları aşabilmek, kalıcı çözümler sağlamak mümkündür.

 

”İncinmiş Çocuktan Sağlıklı Erişkine…”

 

Bir düşünün çocukken neye ihtiyacınız vardı? Başarılı olmak mıydı 3 yaşındaki arzunuz ya da ihtiyacınız çok zengin, güçlü olmak mıydı 6 yaşında bir çocuk olarak?

İstisnasız her bir çocuğun evrensel ihtiyaçları vardır. Bilmediği bir dünyaya doğan çocuğun ilk ihtiyacı GÜVENDE HİSSETMEK ve BAĞLANMAKTIR. Yaşadığı ortamda sadece güvende hissetmek, kendisine bakım verene güvenli bağlanmak istemez çocuk aynı zamanda ayrışabilmek, birey olabilmek, YETERLİ HİSSETMEK ister, cezalandırılma beklentisi olmadan İHTİYAÇLARINI DUYGULARINI İFADE ETMEK, kendine GERÇEKÇİ SINIRLAR oluşturmak bu sayede zorluklara, engellere tahammül edebilmek, kendisine ve diğerine saygı duymak ister. Halının üzerine şöyle rahatça yayılıp ”olması gerekenler” olmadan OYNAMAK İSTER, şartsız koşulsuz ANLAŞILMAK, KABUL EDİLMEK, ONAYLANMAK ister. Tüm çocuklar bunları ister peki ne kadarını karşılayabilirler bu ihtiyaçların? Nasıl ki bir çiçek solmadan büyüyebilmek için toprak, su, güneş gibi çevresel koşullara ihtiyaç duyuyorsa bir çocuğun da içinde büyüdüğü çevrede ihtiyaçlarını ne oranda karşıladığı önemlidir. Bu nedenle şema terapide çocukluk yaşantılarının ayrı bir önemi vardır.

 

Bir şiirinde ”Çocuk insanın babasıdır” der İngiliz şair William Wordsworth. Bizler her ne kadar büyüsek bir yetişkin olsak da çocuk yanımız karşılanmamış ihtiyaçlarıyla yaralı bir şekilde şu anımızı etkileyebiliyor. Kimimiz ihtiyaçlarını sürekli arka plana atarak, kendini sevdiklerine feda ederek yaşıyor, kimimiz yıkıcı romantik ilişkilerde darbe üstüne darbe alıyor, her an kendine, sevdiklerinin başına kötü bir şey olacağı endişesi ile yaşıyor ya da iş yerinde sürekli baskı hissediyor. Çocukluk çağı deneyimlerimiz sonucunda ilişkilerde boyun eğen, kendini kusurlu, yetersiz hisseden, dengesiz, istikrarsız partnerlerle ilişki kuran, kendine koyduğu yüksek standartların altında ezilen, duygusal açıdan yoksun, yalnız hisseden, kurallar, engellere tahammül edemeyen, öfkesini kontrol etmekte zorlanan, yakınlık kurmaktan kaçınan biri haline gelebiliyor insan. Çekirdek ihtiyaçların karşılanmaması olumsuz duygularımızı tetiklemekte ve adeta beynimizin bize ”yaşamınla ilgili yolunda gitmeyen birşeyler var, değiştir” mesajı niteliğindedir. Şema terapi içimizdeki incinmiş çocuğun bize yolladığı mesajları farketmemizi ve bunları değiştirmemizi sağlayan bir terapi süreci sunmaktadır.

 

Şema Terapide değişim …

 

Şema terapi 2 aşamadan oluşmaktadır;

1- Değerlendirme & Eğitim Aşaması

2- Değişim Aşaması

 

Şema terapi değerlendirme aşamasında; terapist ve hasta güncel sorunların belirlenmesi, olumsuz duygular ve bunlarla ilişkili düşüncelerin anlaşılması, kişinin mevcut sorunlarıyla bağlantılı erken dönem uyum bozucu şemalarının tespit edilmesi, hedef oluşturma, başa çıkma tarzlarının ne olduğu gibi sorunun nedenleri ve sürdürücü faktörlerine yönelik detaylı bir harita oluştururlar. Değerlendirme aşamasının sonunda kişi kendini ve sorunlarını derinlemesine anlama fırsatı bulur ve değişim aşaması için motivasyonu artırılır.

 

Şema terapi değişim aşamasında ise; belirlenen hedefler doğrultusunda terapist ve danışan; güncel sorunlarla ilişkili uyum bozucu düşünce, davranış alışkanlıklarının değiştirilmesine yönelik çalışmalar yapmaktadır. Ayrıca terapist ile kurulan güven ilişkisi çerçevesinde çocuklukta karşılanmamış ihtiyaçlara yönelik teknikler kullanılır. Özetle terapideki amaç incinmiş çocuğun acısını anlamak ve yaralarını kısmen de olsa sarabilmektir. Sağlıklı bir erişkin olarak kişi, kendine ve dünyaya bakabildiğinde, çekirdek ihtiyaçlarını karşılayacak davranış ve seçimler yapabildiğinde terapi sonlanır. Şema terapi ve sizdeki şemaları keşfetmek için ”Hayatı Yeniden Keşfedin” kitabı iyi bir başlangıç olabilir.

 

untitled